Orta ve Güney Amerika’nın tropikal yağmur ormanlarında yetişen Socratea exorrhiza, uzun yıllardır “yürüyen ağaç” olarak biliniyor.
Gövdesini çevreleyen dikkat çekici destek kökleri nedeniyle ağacın zamanla yer değiştirdiğine yönelik anlatılar nesilden nesile aktarılırken, bilimsel araştırmalar bu iddiaları yeniden mercek altına aldı.
Uzmanların ulaştığı sonuçlar ise yıllardır anlatılan efsanenin sanıldığı gibi olmadığını ortaya koyuyor.
“YER DEĞİŞTİRDİĞİ” İDDİASI KANITLANAMADI
Yaklaşık 25 ila 30 metre boya ulaşabilen Socratea exorrhiza; Kosta Rika, Panama, Kolombiya, Ekvador, Peru ve Brezilya’nın yağmur ormanlarında doğal olarak yetişiyor.
Yıllar boyunca ağacın gölgede kaldığında yeni köklerini ışığa doğru uzattığı, eski köklerini ise zamanla bırakarak yavaş yavaş hareket ettiği öne sürüldü. Hatta bazı anlatımlarda birkaç yıl içinde metrelerce yer değiştirebildiği iddia edildi.
Ancak bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalar, yetişkin ağaçların bu şekilde hareket ettiğini doğrulayan herhangi bir gözlem veya ölçüm ortaya koymadı.
DESTEK KÖKLERİNİN GÖREVİ FARKLI ÇIKTI
Gregory R. Goldsmith ve Rakan A. Zahawi tarafından yürütülen araştırmada, ağacın dikkat çeken destek köklerinin hareket etmeyi sağlamaktan çok gövdeyi daha sağlam taşıdığı belirlendi.
Araştırmaya göre bu kök sistemi, ağacın daha ince bir gövdeyle daha hızlı yükselmesine yardımcı olurken, mekanik dengeyi artırarak orman örtüsündeki ışık alanlarına daha kolay ulaşmasını sağlıyor.
BİLİM İNSANLARI ARAŞTIRMALARINI SÜRDÜRÜYOR
Araştırmacılar, destek köklerinin dik yamaçlarda denge sağlamak, gevşek topraklarda ağacı sabitlemek ve gövdeyi aşırı kalınlaştırmadan daha uzun boylanmasına katkı sunmak gibi farklı işlevlere sahip olabileceğini değerlendiriyor.
Son yıllarda yayımlanan kapsamlı bilimsel incelemeler de “yürüyen ağaç” anlatısının büyük ölçüde halk arasında yaygınlaşan bir efsane olduğunu, ağaçların bilinçli şekilde yer değiştirdiğini gösteren bilimsel bir kanıt bulunmadığını vurguluyor.
SIRA DIŞI KÖK YAPISIYLA DİKKAT ÇEKİYOR
Her ne kadar “yürüyen ağaç” iddiası bilimsel olarak doğrulanmasa da Socratea exorrhiza, benzersiz kök yapısıyla tropikal ormanların en dikkat çekici bitki türleri arasında gösterilmeye devam ediyor.
Bilim insanları, bu özel kök sisteminin evrimsel avantajlarını ve ağacın büyüme stratejisindeki rolünü daha iyi anlayabilmek için yeni araştırmalar yürütmeyi sürdürüyor.
